Melanomun hem ilacını hem ısı tedavisini tek yamada buluşturuyor
Yıldız Teknik (YTÜ) ve Marmara üniversiteleri ile İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşadan (İÜC) bilim insanları, cilt kanserinin en agresif türlerinden melanom için 3 boyutlu biyoyazıcıyla mikroiğne temelli bir yama geliştirdi. Sistem, kemoterapi ile fototermal tedaviyi aynı platformda topluyor. Çalışma, 2022'de kurulan Sağlık Biyoteknolojisi Mükemmeliyet Ortak Uygulama ve Araştırma Merkezi (SABİOTEK) bünyesinde TÜBİTAK ve Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) desteğiyle, YTÜ Biyomühendislik Bölümü Öğretim Üyesi ve SABİOTEK Direktörü Prof. Dr. Cem Bülent Üstündağ’ın liderliğinde yürütüldü.
Yamanın tabanında ısı üreten noktalar, uçlarında kemoterapi ilacı var
Mikroiğneler sodyum aljinat ve jelatin temelli biyomalzemelerden üretildi. Tabana, ışıkla uyarılınca ısı veren 5-10 nanometre boyutunda grafen kuantum noktaları yerleştirildi. İğnelerin uçlarında ise kemoterapötik ajan 5-florourasil (5-FU) var. İğneler cilde nüfuz ettikten sonra sistem dışarıdan ışıkla uyarılıyor.
Yaklaşık 42 dereceye çıkan ısı, hücre ölümünü tetikleyip ilacın salımına katkı sağlıyor
Üstündağ’a göre bu sıcaklık artışı kanser hücrelerinde süreçleri bozarak programlı hücre ölümü mekanizmalarını harekete geçirebiliyor. Aynı ısı, ilacın kontrollü biçimde salınmasına da yardımcı oluyor. İlacın doğrudan tümör bölgesine verilmesiyle sistemik dolaşıma geçen miktarın azalması, kemoterapi yan etkilerini sınırlama açısından potansiyel avantaj görülüyor.
Yerli jelatinle üretildi, uluslararası yarışmada altın madalya aldı
Ekip, Türkiye’de sığır derisinden üretilen jelatinleri uluslararası bir tedarikçinin ticari ürünüyle karşılaştırdı ve benzer sonuçlar aldı. Çalışmalar bu nedenle yerli jelatinle sürdü, temeli 2021'de desteklenen bir TÜBİTAK projesine dayanıyor. Teknoloji, uluslararası bir yarışmada altın madalya ve Dünya Fikri Mülkiyet Buluşçular Birliği (WIIPA) Özel Ödülü kazandı. Mikroiğne sistemi ile mikroiğnelerin deriye ne ölçüde nüfuz ettiğini ölçen test platformu için iki ayrı patent başvurusu yapıldı.
Henüz laboratuvar aşamasında, sırada hayvan deneyleri var
Hücre kültürü deneyleri tamamlandı. Klinik kullanıma ulaşması için önce hayvan deneylerini içeren preklinik, ardından klinik araştırmalar gerekiyor; Üstündağ bu süreçlerin uzun ve yüksek bütçeli olduğunu vurguluyor. Uzun vadeli hedef, tümör cerrahiyle çıkarıldıktan sonra bölgede kalabilecek hücrelere karşı tamamlayıcı bir yerel tedavi sunmak. Üstündağ, bunun için kamu desteğinin yanında üniversite-sanayi işbirliğinin de güçlenmesi gerektiğini söylüyor.