Cerrah konsolun başında, hasta başka bir şehirde, hatta başka bir ülkede. Telecerrahi tam olarak bunu mümkün kılıyor. Cerrahın el hareketleri kablosuz bağlantıyla karşı taraftaki robotik sisteme aktarılıyor.

Üroloji uzmanı Prof. Dr. Murat Binbay’a göre, en büyük teknik engel olan gecikme sorunu 5G ile büyük ölçüde aşıldı. Dünyanın iki ucu arasında gecikme yaklaşık 0,2 saniyeye kadar indi. Binbay, bu yüzden yöntemin güvenle yapılabilir hale geldiğini söylüyor. Robotun ameliyatı kendisinin yapmadığını da vurguluyor. Hareketler cerrahtan geliyor, robot kolları bunları birebir yineliyor.

ABD merkezli Intuitive firmasının robotik cerrahi sistemlerinin ortaya çıkışındaki hedeflerden birinin uzaydaki astronotlara uzaktan müdahale edebilmek olduğunu anlatan Binbay, bu amaçla başlayan çalışmaların zamanla robotik cerrahinin ameliyatlardaki başarısının ve cerrahlara sağladığı katkının anlaşılmasıyla farklı bir boyut kazandığını ifade ediyor.

Türkiye'de hukuki hazırlıklar sürüyor

Çinli şirketlerin de devreye girmesiyle uzaktan ameliyat için onay süreçleri başladı. Bir robotik cerrahi sistemi Avrupa’da telecerrahi için CE belgesi aldı. ABD merkezli Intuitive’in 2027 sonunda FDA onayı almayı hedeflediği, Binbay’ın şirket yöneticileriyle yaptığı görüşmelerden edindiği bilgi olarak aktarılıyor. Telecerrahi şimdiden Çin’den farklı bölgelere, ABD’den Afrika’ya, Avrupa’dan Orta Asya’ya uzanan operasyonlarda kullanılıyor. Türkiye bu listede henüz yok.

Eksik olan altyapı değil, düzenleme. Binbay’ın sıraladığı açık sorular şunlar:

  • Hasta verileri nasıl korunacak?
  • Olası bir siber saldırıya karşı ne yapılacak?
  • Komplikasyon çıkarsa sorumluluğu kim üstlenecek? Konsoldaki cerrah mı, hastanın başındaki cerrah mı?

Binbay, bu konularda mevzuat hazırlığının sürdüğünü ve çok yakın gelecekte telecerrahinin başlayabileceğini söylüyor.

Düzenleme tamamlanırsa kapı iki yöne de açılacak. Türk cerrahlar yurt dışındaki hastaları ameliyat edebilecek, Türkiye’deki hastalar da başka ülkelerdeki hekimlere ulaşabilecek. Uzman hekimin bulunmadığı bölgeler için de bir çözüm olabilir. Binbay’ın ifadesiyle sağlık turizmi artık tek yönlü olmayacak.