Çamaşır ve bulaşık makinesinden akıp giden su (gri su), doğaya sandığımızdan fazlasını taşıyor: Deterjan kalıntıları ve mikroplastikler. Karabük Üniversitesinde (KBÜ) geliştirilen bir filtre, bu yükü evlerin çıkışında durdurmayı hedefliyor.
Projeyi, Orman Fakültesi Doğa Koruma ve Biyoçeşitlilik Yönetimi Bölümü’nden Doç. Dr. Aysel Alkan Uçkun yürüttü. Çalışma, üniversitenin Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından desteklendi. Doç. Dr. Miraç Uçkun ve Dr. Öğr. Üyesi Şeyma Akkurt ile Adıyaman ve İnönü üniversitelerinden dört akademisyen de ekipte yer aldı.
Tekstil tabanlı filtre malzemesi, deterjanın yaklaşık yarısını gideriyor, mikroplastiklerin neredeyse tamamını tutuyor. Uçkun’a göre bu, doğaya salınan deterjan yükünü yarı yarıya azaltmak demek.
Uçkun, gri sudaki bu kalıntıların canlılarda birikime ve toksik etkilere yol açtığını, ekosistem dengesini bozduğunu söylüyor. İklim krizine uyum çabalarında su kirleticilerinin yönetimi de bu yüzden daha fazla önem kazanıyor.
Aparat, üst ve alt kapaklı tasarımıyla makinelerin su tahliye borusuna takılıp çıkarılabiliyor. Filtre malzemesi kapaklar çevrilerek değiştiriliyor, teknik servis gerekmiyor. Ekip, içeriğindeki malzemelerin çevre dostu ve maliyetinin düşük olduğunu vurguluyor.
Prototip için ulusal ve uluslararası patent başvurusu yapıldı. Çalışma, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenecek Birleşmiş Milletler (BM) İklim Zirvesi COP31'de sunulmak üzere davet aldı. Ekip ayrıca, bu tür filtrelerin uygun beyaz eşyalarda standart hale getirilmesini öneren bir çevre politikaları raporu da hazırladı.